Հայաստանի Հանրապետության Անկախության Հռչակագիրը և Սահմանադրությունը (Սիմոն Կամսարական)

ԼՈՒՅ� ԱՇԽԱ�Հ – ԱՆԿԱԽՈՒԹՅԱՆ �Ա�ԵԴԱ��ԻՑ ՄԵԿ Օ� ՀԵ�Ո… (TV)

Քարտեզներ. քաղաքականություն և գիտություն

Հայկական քարտեզների սխալ օգտագործումն ու աղավաղումը սկսել է համատարած բնույթ կրել։ Այսօր սխալ հայկական քարտեզներն օգտագործվում են ամենուրեք և բոլոր բնագավառներում։ Խնդիրը հատկապես Հայաստանն ու Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունն առանձին կամ առանց ազատագրված շրջանների պատկերելն է։ Վերջերս բլոգերներից մեկն (http://www.7or.am/hy/news/2010-08-30/17079/), անդրադառնալով այս թեմային, համեմատել էր ՀՀ պետական կառույցների, մասնավորապես նախարարությունների կայքէջերում տեղակայված ՀՀ քարտեզները։ Մեծ մասը, իհարկե, սխալ էր։ Միակ ճիշտ քարտեզը, որը ներառում էր նաև ԼՂՀ-ն իր բոլոր շրջաններով, տեղակայված էր ՀՀ կառավարության կայքում։ Ամենավերջին տեղում էր ՀՀ ԱԳՆ կայքում տեղադրված քարտեզը, որը ժամեր անց հեռացվեց այնտեղից։

Հայաստանն ու Արցախը որպես մեկ ամբողջություն պատկերելու գիտակցությունն իսպառ բացակայում է, ընդ որում այն աստիճանի, որ, օրինակ, «Օդնոկլասնիկի» կայքի նվերների ցանկում կա Հայաստանի քարտեզը, բնականաբար, առանց Արցախի։ Նույն պատկերին ականատես եմ եղել նաև ֆոտոծառայություններից մեկում, որտեղ բաժակին Հայաստանը պատկերված էր առանց Արցախի։ Նման օրինակները բազմաթիվ են։ Կարելի՞ է արդյոք այս հարցում մեղադրել հասարակ քաղաքացիներին։ Բնավ ոչ։ Պետական բարձր նշանակություն ունեցող հարցում հենց ՀՀ իշխանությունների շրջանում է իսպառ բացակայում այդ գիտակցությունը։ Այս հարցում պետական որևէ հստակ քաղաքականություն չկա։ Եթե ՀՀ հասարակ քաղաքացին հեռուստացույց դիտելիս, պաշտոնական լրատվությանը հետևելիս, եղանակի տեսության ժամանակ օրումեջ մի քարտեզ է տեսնում՝ մի օր Արևմտյան Հայաստանով, մյուս օրը' առանց ԼՂՀ-ի (վերջինս գրեթե մշտական բնույթ է կրում), ակամայից հարց է առաջանում՝ իսկ ո՞րն օգտագործել, ո՞րն է ճիշտ։ ՀՀ իշխանությունների վարած քաղաքականությունը ոչ միայն արտաքին ոլորտում, այլև այս հարցում հայ մարդուն ուղղակիորեն զրկում է իր հաղթանակից։

Այդպիսի քաղաքականության դեմ պայքարի համար համացանցում գործող մի շարք խմբեր ու էջեր առաջացան, որոնց նպատակն էր տարածել ճիշտ քարտեզները։ Օրերս էլ Երևանի մի շարք փողոցներում նույն խմբերի նախաձեռնող անդամները պաստառներ էին փակցրել «Մեկ ամբողջ» (http://www.facebook.com/pages/REAL-MAPS/102934949764624?ref=ts) խորագրով։

Քարտեզագիր, աշխարհագրագետ Գրիգոր Բեգլարյանն, անդրադառնալով հայկական քարտեզներին, նշել է, որ, դժբախտաբար, հին ու պատմական քարտեզներով Հայաստանը հարուստ չի։ Իհարկե, կան տեղեկություններ, որ Անանիա Շիրակացին իր աշխարհացույցում ուներ մի շարք քարտեզներ թե՛ պատմական Հայաստանից, թե՛ այն ժամանակ հայտնի ամբոջ աշխարհից, սակայն դրանք մեզ չեն հասել։ Կան անգամ տեղեկություններ, թե Անանիա Շիրակացին է ստեղծել գլոբուսը։ Մեզ հասած առաջին տպագիր քարտեզը, Գ. Բեգլարյանի խոսքերով, 1695թ. Ամստերդամում տպագրված աշխարհի քարտեզն է, որը կոչվում է Համատարած աշխարհացույց և որի հեղինակն է Ղուկաս Վանանդեցին։ Դրանից հետո, հիմնականում հայոց պատմության դժբախտ իրադարձությունների հետևանքով, հայկական քարտեզները տպագրվում էին ամենուր՝ Բեռլինում, Վենետիկում, Վիեննայում, Թիֆլիսում, Մոսկվայում, Հնդկաստանում և այլուր, բացի Երևանից։ Այստեղ քարտեզագրությունը եկել է խորհրդային իշխանության հետ, երբ, տրամաբանորեն, Երևանը դարձել է Հայաստանի մայրաքաղաքը։

-Բնականաբար, ամբողջ պատմության ընթացքում քարտեզներն արտացոլում էին այն իրականությունը, ինչը որ կար։ Առհասարակ, քարտեզի հիմնական, ես կասեի' նույնիսկ միակ նպատակը թղթի վրա արտացոլելն է այն, ինչ կա երկրագնդի վրա։ Այսինքն, երբ այսօր Լեռնային Ղարաբաղը քաղաքական կամ դիվանագիտական ինչ-ինչ պատճառներով արտացոլվում է ինչ-որ այլ կերպ, դա արդեն քարտեզ չի դառնում, որովհետև այդպես չէ երկրագնդի վրա։ Երբ Քարվաճառը Արցախից դուրս է գծվում, դա այդպես չէ, որովհետև Քարվաճառն այսօր Ղարաբաղում է, և ես Քարվաճառ կարող եմ գնալ Հայաստանից ու Ղարաբաղից, այլ ոչ թե որևէ այլ տեղից։ Հենց դա է այսօրվա քարտեզների առաջին շեղումը,-ընգծել է Գրիգոր Բեգլարյանը։

Նա նշել է, որ ամենասուտ քարտեզ գծողներից մեկը Խորհրդային Միությունն էր, և այստեղ հակասություն է առաջանում, քանի որ ռազմական տեսանկյունից խորհրդային քարտեզներն ամենաճիշտն են աշխարհում, և դրանց հիման վրա այսօր էլ կարելի է պատերազմել, սակայն քաղաքական և բաղադրական իմաստով դրանք, երևի, ամենաշատն են ստում։ «Այդուհանդերձ, նույնը կարելի է ասել և՛ գերմանական, և՛ անգլիական, և՛ մնացած բոլոր քարտեզների մասին, որոնք կոչված են նպաստելու իրենց պետական ինչ-ինչ դիվանագիտական, քաղաքական մոտիվներին ու շահերին, այլ ոչ թե բուն քարտեզագրական նպատակին, որը մնում է միակը։ Հիմա ինչ էլ լինի, դժբախտաբար, բայց ես ստիպված եմ Արևմտյան Հայաստանը գծել Թուրքիայի սահմաններում։ Այն ամենը, ինչ ես կարող եմ անել՝ առաջին հերթին հայկական անվանումներն ու տեղանունները տեղադրելն է, որ մենք չմոռանանք դրա մասին, և երկրորդ հերթին' նշել այն ժամանակացույցը, որով այսօրվա ուխտագնացը կարող է հասնել այնտեղ»։

Ինչ վերաբերում է Ղարաբաղի քարտեզներին, նա նշել է, որ ճիշտ է' 1991թ. ԼՂՀ-ն հռչակվել է ԼՂԻՄ-ի սահմաններում, բայց երբ Ադրբեջանի կողմից հրահրված պատերազմի հետևանքով հրադադար է ստորագրվել, հայկական ուժերն արդեն ազատագրել են ևս մի շարք շրջաններ, որոնք ոչ միայն Արցախի, այլև Սյունիքի հողերն են։ Օրինակ, Քարվաճառը և Քաշաթաղի շրջանի մեծ մասը ոչ թե Արցախը, այլ Սյունիքն էր, այսինքն Մեծ Հայքի Սյունիք աշխարհը։

-Արցախ աշխարհի մի մասը՝ Հյուսիսային Արցախը, դեռևս մնացել է Ադրբեջանի օկուպացիայի ներքո, դա Դաշքեսանն է (հայկական Քարհատ), Գետաբեկն է, Խանլարն է (Շակաշեն), Գանձակն է և այլն։ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունն ընդլայնեց իր տարածքը՝ 12 հազ. քկմ, ինչը ես' որպես հայ, ընդունում եմ որպես հիմք։ Գոյություն ունի ԼՂ Հանարապետություն, գոյություն ունի արդեն 20 տարի՝ իր բոլոր պետական ենթակառուցվածքներով և ինստիտուտներով, այդ թվում' Սահմանադրությամբ։ Վերջինիս մեջ հստակ գրված է, որ ԼՂՀ -ն զբաղեցնում է այն տարածքը, որին ինքը տիրապետում էր 1994թ. հրադադարի պահին և վարչատարածքային առումով բաժանվում է 7 շրջանների, չկա գրավյալ տարածք, ազատագրված տարածք, պայթագրված տարածք և այլն, կա 7 շրջան՝ Ասկերանի, Մարտակերտի, Մարտունու, Հադրութի, Քաշաթաղի, Շուշիի և Շահումյանի։ Քանի որ բուն Շահումյանի շրջանն օկուպացված է մնացել ադրբեջանցիների կողմից, ԼՂՀ-ն Քարվաճառի շրջանը միացրել է Շահումյանի շրջանին, և այն դաձել է Շահումյանի շրջան' Շահումյանի շրջան հասկացությունը պահպանելու նպատակով,-ասել է քարտեզագիրը։

Անդրադառնալով քարտեզի պաշոնական ձևն ընդունելուն կամ չընդունելուն' նա նշել է, որ 2000-2002թթ. ՀՀ Կառավարությանը կից Պետական կադաստի կոմիտեի «Գեոքարտ» քարտեզագրական կենտրոնը հրատարակել է երկհատոր ՀՀ Ազգային ատլասը, որտեղ զետեղված է ՀՀ տնտեսությունը, պատմությունը, ներկայիս աշխարհագրությունը, բնակչությունը։

-Ես մասնակցել եմ այդ ատլասի աշխատանքներին, և ոչ միայն ես, այլև բոլորը համաձայն էին, որ ԼՂՀ-ն պետք է գծվի ըստ Սահմանդրության։ Բնականբար, այդպես էլ գծվել է։ Հայաստանի և ԼՂՀ-ի միջև սահմանը գծվում է որպես պետական, վերջ։ Հայասատանը բաժանվում է 10 մարզի, Ղարաբաղն էլ, որպես առանձին մաս, չնայած ինքը ևս 7 շրջան ունի, որպես մաս կցված է Հայաստանին, և բնականաբար մեր երեխաները պետք է այդ ձևին սովորեն,-ասել է նա և հավելել, թե պարադոքսային իրավիճակն այն է, որ քանի դեռ Հայաստանը պաշտոնապես չի ընդունել ԼՂՀ անկախությունը, չկա նաև որևէ պաշտոնական օրենք, սակայն ՀՀ կառավարական հրատարակության մեջ, որը, փաստորեն, արտացոլում է ՀՀ պետական դիրքորոշումը, Ղարաբաղը գծվում է 12 հազ. քկմ' իր 7 շրջաններով, սահմանը' Հայաստանի հետ միասին և այլն։

Պարադոքսային է նաև այն իրավիճակը, որ հայկական բազմաթիվ կազմակերպություններ կամ անձինք, ՀՀ քաղաքացիներ, փաստորեն խախտում են Հայաստանի պետական դիրքորոշումը և Ղարաբաղը պատկերում են բոլոր հնարավոր ձևերով՝ ԼՂԻՄ-ի 1988թ. սահմաններով, Շահումյանի հետ, մեկ-մեկ ռուսերեն ասած աղջիկների «пояс стыдливости»-ով և այլն. «Եվ ինչի՞ համար՝ մեր դարավոր թերության համար, երբ մենք պատերազմում զենքի ուժով հաղթանակ ենք տանում, հետո դիվանագիտության մեջ կամ միաջազգային շփման ժամանակ տանուլ ենք տալիս այդ ամենը, որովհետև վախենում ենք»։

Գ. Բեգլարյանն ասել է, որ տարբեր զբոսաշրջային ընկերություններ փորձում են քարտեզներ պատվիրել Հայաստանն ու ԼՂՀ-ն ԼՂԻՄ-ի սահմաններով, ինքն էլ բնականաբար հրաժարվում է։ Այդ քայլը վրոնշյալ կազմակերպությունները հիմանվորում են՝ ասելով, թե տարբեր միջազգային ցուցահանդեսների ժամանակ Ադրբեջանը և Թուրքիան բողոք են ներկայացնում, և իրենք ստիպված են լինում արտադրանքը վահանակներից հանել։

-Ուրեմն, ամոթ իմ պետությանը, որ 7000 հոգի գնացել, Եռաբլուրում պառկել են, 12 հազ քկմ արյունով ազատագրել ենք, բայց ինչ-որ վախկոտ կազմակերպություններ վախենում են միջազգային ցուցահանդեսի ժամանակ երկու կոպեկ ավելին կորցնել և նորմալ պատասխան տալ այդ ադրբեջանցիներին կամ թուրքերին, կամ նույն մեր ռազմավարական գործընկեր ռուսներին,-ընդգծել է նա։

Պետական դիրքորոշումն այս հարցում Գրիգոր Բեգլարյանը համարում է թերի։ Նրա կարծիքով' ստեղծելով ատլասը' պետությունը ճիշտ ուղի է բռնել, սակայն այլևս ոչ մի քայլ չի արվում։

-Պետք է ճանաչել ԼՂՀ-ն գոնե 1994թ. հրադադարի սահմաններում' հաշվի առնելով նաև Շահումյանի շրջանը և Գետաշենի ենթաշրջանը, Մարտակերտի ու Մարտունու այն շրջանների մասերը, որոնք հիմա օկուպացված են, օրենք ընդունել, որ ՀՀ-ում սա է ԼՂՀ պատկերը, սրանք են ԼՂՀ 7 շրջանները, ԼՂՀ տարածքը, բնակչությունը և գյուղերը, ու ով այդպես չգծի, պետք է քրեական կամ քաղաքական պատասխանատվություն կրի հայկական պետության և օրենքների առջև։ Դա է հարցի լուծումը, այլապես, ինչպես ասում են, «один в поле не воин»։ Տարատեսակ աղբ է հայտնվում, և իմ գործն էլ է անիմաստ դառնում,-նշել է Գրիգոր Բեգլարյանը։

Ի դեպ, սեպտեմբերի 15-ին Արցախի Ազգային ժողովի ՀՅԴ խմբակցության պատգամավոր Կամո Բարսեղյանը բարձրացրել է Հայաստանի հեռուստաալիքներով հեռարձակվող և ԼՂՀ-ի իրականությանը չհամապատասխանող քարտեզի մասին հարցը' նշելով, որ հայաստանյան մի շարք հեռուստաալիքներ դեռևս ցուցադրում են նախկին ԼՂԻՄ քարտեզը, այսինքն չեն տեղադրում ներկայիս տարածքներով ԼՂՀ քարտեզը։ Այսպիսով, չի հարգվում ԼՂՀ Սահմանադրությունը։

ՀՀ ազգային ժողովի ՀՀԿ խմբակցության պատգամավոր, ԱԺ պետաիրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ Դավիթ Հարությունյանն անդրադառնալով քարետեզները սխալ ներկայացնելու հարցին, նշել է, թե նախ պետք է հասկանալ պատճառները, որոնք դեռևս իրեն էլ պարզ չեն։ Առաջին հերթին, նրա կարծիքով, պետք է գնահատվի քարտեզները ճիշտ ներկայացնելու քաղաքական նշանակությունը։

Հետաքրքիր է, իսկ ո՞վ և ե՞րբ պետք է գնահատի այդ քաղաքական նշանակությունը։ Կարծում եմ' քաղաքական նշանակությունը գնահատելու խնդիրը հասունացել է շա՜տ վաղուց, դեռևս այն ժամանակներից, երբ Ալիևը «դժվարացավ» Արցախը Ադրբեջանի կազմից դուրս պատկերացնել ու դժվարանում է մինչ օրս։

Շատերը նաև նշում են, որ Հայաստանն ու ԼՂՀ-ն առանձին ներկայացնելը սխալ չէ, քանի որ ԼՂՀ-ն առանձին պետություն է։ Դա ճիշտ հակափաստարկ չէ, որովհետև, առաջին' բանակցութունները դեռ շարունակվում են (երբեք չենք կարող ասել, թե ինչպես դրանք կավարտվեն), երկրորդ' անկախությունը չի նշանակում, թե Արցախը դադարում է հայկական պետություն լինելուց, երրորդ' քանի դեռ Ադրբեջանը չի փոխում իր հռետորությունը (Ղարաբաղը երբեք չի լինի Ադրբեջանի կազմից դուրս, Ադրբեջանի դրոշը անպայման ծածանվելու է Ղարաբաղում և այլն), չպետք է փոխվի նաև քարտեզի ճիշտ պատկերման ձևը։

Ի դեպ, քարտեզները ճիշտ ներկայացնելու քաղաքական նշանակության մինչ այսօր չգնահատված լինելը տարբեր և, միանշանակ, Հայաստանի ու ԼՂՀ-ի համար ոչ նպաստավոր մեկնաբանությունների տեղիք է տալիս։ Ի վերջո, եթե բանակցային սեղանի շուրջը և դիվանագիտական շփումների ժամանակ հնարավոր չէ շատ բան ասել, դա հնարավոր է անել հենց վերոնշյալ «կողմնակի» միջոցներով։ Կարծում եմ, «տարատեսակ դիվանագիտությունների» նկատմամբ թուլություն ունեցող մեր իշխանության ներկայացուցիչները պետք է որ գնահատեին դիվանագիտական հնարքների նման ձևերը, ինչը անել, սակայն, նրանց թույլ չեն տալիս սեփական վախկոտությունն ու անսկզբունքայնությունը։

Արփի Բեգլարյան

Ինչպե՞ս թույլ չտալ ձախողված իշխանության վերարտադրությունը - 2

սկիզբը՝ տե՛ս

Քաղաքական փոփոխությունների տեխնոլոգիան

Սերժ Սարգսյանի թիմի վերարտադրությունը թույլ չտալու համար անհրաժեշտ է քաղաքական դաշտի նոր փոխդասավորություն, իսկ դա հնարավոր է միայն ընդդիմադիր նոր ուժի առկայության դեպքում։ Միայն նոր ուժն ամբողջական ընդդիմություն կարող է դառնալ գործող ռեժիմին՝ չունենալով սարգսյանական թիմի դեմ դուրս գալու գաղափարական ու հոգեբանական որևէ կաշկանդվածություն և վեր պարզելով ազգային-դեմոկրատական փոփոխությունների դրոշը։

Նոր ուժի էներգետիկան կստիպի փոխել բացահայտ կամ վախվորած հակաիշխանական մյուս ուժերի ներքաղաքական պայքարի ռազմավարությունը, մարտավարությունը և հռետորաբանությունը՝ լայն ճակատ բացելով Ս. Սարգսյանի դեմ։ Արդյունքում՝ հնարավոր կլինի ձևավորել լայն կոնսոլիդացիա և գնալ իրական բարեփոխումների, որը ենթադրում է նաև իշխանափոխություն։

Մի պարզ բան պետք է ըմբռնել. եթե քաղաքական դաշտի այս «ստատուս քվոն» պահպանվի, ապա առաջիկա խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքները կլինեն մոտավորապես այնպիսին, ինչպիսին մենք տեսանք Երևանի ավագանու ընտրություններին, երբ ա. ՀՀԿ-ն բացարձակ մեծամասնություն վերցրեց և միահեծան իշխանություն ձևավորելու հնարավորություն ստացավ, բ. ԲՀԿ-ն ահագին ձայներ հավաքեց, բայց չկարողացավ ազդել երևանյան իշխանության կառուցվածքի վրա ու հիմա անհասկանալի քաղաքական կարգավիճակ ունի մայրաքաղաքի ներկայացուցչական մարմնում, գ. ՀՅԴ-ն չհավաքեց անցողիկ տոկոսները, դ. «Ժառանգությունը» և Րաֆֆի Հովհաննիսյանը փորձեցին 2008-ի նախագահական ընտրությունների ժամանակ իրենց կայացրած սխալ որոշումը սրբագրելու հոգեմաշ գործունեությամբ զբաղվել, բայց արդյունքում հայտնվեցին տերպետրոսյանական քարոզիչների լուտանքների տակ, դե իսկ Տեր-Պետրոսյանն այլևս չուներ 2008-ի «հմայքը» և ավագանի դառնալու հարցում բավարարվեց ՀԱԿ-ի ստացած շուրջ 15 տոկոսանոց ձայնաքանակով, ինչից հետո էլ հայտարարեց, թե ընտրությունները կեղծվել են, և զբաղվեց իր սիրած գործով՝ գնաց տուն։ Սա՛ է մեզ սպասվում առաջիկա համապետական ընտրություններում, եթե քաղաքական զարգացումներին նոր շունչ չհաղորդվի։

Նկատենք, որ ընդդիմադիր շարժումն այն չէ, երբ հազարավոր մարդկանց հանում ես փողոց, շուրջօրյա ռեժիմով նրանց պահում դուրսը ու երբ իշխանությունները տասը զոհի գնով նախագահի աթոռ են վերցնում ու քեզ էլ առաջարկում բնակարանից դուրս չգալ՝ դրանից ամիսներ անց հիշում ես Եղիազար Այնթապցու «գեղամյանական» ոճի պատմությունը և ավազակապետություն որակված թիմին, հանուն «պետական» շահի, առաջարկում ազգային փրկության համատեղ կառավարություն ձևավորել ու ձեռքի հետ էլ սպասում ազգային աղետի, որ շանս ստանաս հայտարարելու, թե տեսա՞ք, որ ես ճիշտ էի. դա քելեխի տերտերություն է, այլ ոչ թե քաղաքական լիդերի պահվածք։ Այլ խոսքերով՝ դա քաղաքական անմեղսունակություն է։

Նոր ուժի առաքելությանը կանդրադառնամ քիչ հետ, իսկ այժմ մի փոքր «լիրիկական» զեղում։

Собака на сене

2008-ի և 2009-ի համեմատ Սարգսյանն ու իր թիմը գնալով է՛լ ավելի են վարկաբեկվել և այդ բացասական դինամիկան շարունակվում է, բայց, եկեք հստակ գնահատենք իրավիճակը։ Մաշվածություն և վարկանիշի անկում կա նաև մյուս հիմնական ուժերի մոտ։ Դա հատկապես վերաբերում է 2008-ից հետո մնացած իներցիայով տիտղոսային ընդդիմություն ընկալվող ՀԱԿ-ին, որի գահավիժումն այնքան ակնհայտ է, որ անգամ Տեր-Պետրոսյանի իռացիոնալ նվիրյալներին է տեսանելի դարձել։ Իսկ դա նշանակում է, որ ընտրակեղծիքների մեքենան, որն մինչև օրս արել է իր սև գործը, չի խափանվել։ Իսկ դա հնարավորություն կտա սերժսարգսյանական թիմին հեշտությամբ վերարտադրվել։ Ի՞նչը կամ ո՞վ է նրանց խանգարելու այդ բանն անել, եթե ոչ քաղաքական դաշտի նոր փոխդասավորությունը և ներքին կյանքի «ստատուս քվոյի» փոփոխությունը։

Հրե՛ն, 2008-ից հետո մի շարք ընտրություններ են տեղի ունեցել, որոնք իրենց նշանակությամբ գրեթե համապետական բնույթ ունեին ու փաստացի անցնում էին «Սերժ Սարգսյան - Լևոն Տեր-Պետրոսյան» հակամարտության խորագրի ներքո (Կենտրոն համայնքի, Երևանի ավագանու, թիվ 10 ընտրատարածքի պատգամավորական ընտրություններ և այլն) և ի՞նչ։ Ոչի՛նչ։ Բայց չէ՞ որ դրանք յուրօրինակ արտահերթ ընտրություններ էին, ինչն այժմ էլ է պահանջում ՀԱԿ-ը։ Բան չունենք ասելու, թող պահանջեն, բայց մի՞թե արտահերթ ընտրությունների նպատակն այն է, որ ամեն անգամ հայտարարվի, թե իշխանությունները հերթական անգամ բացահայտեցին իրենց հանցավոր էությունը։ Էհ, գիտեինք էդ էության մասին։ Հետո՞։

Արժե՞ արդյոք, հույսը դնելով պարտված Տեր-Պետրոսյանի ու նրա պարտված գաղափարախոսության վրա, սպասել մինչև 2012 թվականը, որպեսզի կրկին ասել, թե կեղծվեցին ընտրությունները։ Իհա՛րկե չարժե։

Արտահերթ ընտրությունը և ընտրական գործընթացն ընդհանրապես պետք է միջոց հանդիսանան էլեկտորալ ակտիվության համար, այլ ոչ թե վերածվեն ինքնանպատակի ու հերթական պարտության, որից հետո մազոխիստական հաճույք ես ստանում սեփական թիմակիցների խոշտանգումներով՝ «Հարա՜յ, հասե՜ք, մեզ ծեծում են» թեմայով։ ՀԱԿ-ն իր ամեն պարտությունից հետո հենց այդպես էլ պահել է իրեն և դրանով նպաստել իշխանական թիմի անպատիժ ինքնավստահության բարձրացմանը։

Պարտությունների պատճառն այլ տեղ պետք է փնտրել։ Մի՞թե պարզ չէ, որ տերպետրոսյանական գաղափարախոսությունն ու քաղաքական մարտավարությունը հակակոնսոլիդացիոն, հակահայկական ու հակապետական բնույթ ունեն և հնարավոր չէ այդ փտած գործիքով պայքարել գործող ռեժիմի դեմ։ Եթե դեռ կան մարդիկ ովքեր դեռ չեն հասկացել այս ամենը, ապա հանգիստ կարող են շարունակել վանկարկել «Լե՛-վո՛ն, նախագա՛հ» կարգախոսը և հույսները դնել մարդաշատ հանրահավաքների վրա։ Ի դեպ՝ եթե լևոնենց հույսը մարդաշատ հանրահավաքներն են, ապա լրիվ ձախողված կարելի է համարել նրանց կոմպանիան, քանի որ Տեր–Պետրոսյանի առավելագույնն այդ մասով արդեն պատմություն է դարձել, որն այլևս չի կրկնվելու և ահա թե ինչու։

Տեսե՛ք. Եթե Լևոն Տեր-Պետրոսյանը մի կողմից հայտարարում է, թե միայնակ չի կարող գնալ իշխանափոխության, բայց մյուս կողմից էլ իր գործունեությամբ ու դավանած արժեքներով ոչ միայն վանում է այլ ուժերին, այլ նաև սեփական թիմակիցներից շատերին, ապա այդ տրամաբանությամբ երբեք իրենց պատկերացրած կրիտիկական զանգվածը չի հավաքվի և Սերժ Սարգսյանի գլխավորած թիմը կդառնա հավերժ, իսկ ՀԱԿ-ը՝ ցանկալի «ընդդիմություն» իշխանության համար։ Սա՞ ենք ուզում։

Եվ ամենակարևորը՝ Տեր-Պետրոսյանն, ի դեմս «ֆուտբոլային» դիվանագիտության ձախողման, Սերժ Սարգսյանի հետ միասին խայտառակ պարտություն է կրել։ Այս ամենը հաշվի առնելով անհասկանալի է, թե հանուն ինչի են պայքարում լևոնականները։ Միայն իշխանափոխության պահանջ դնելով չէ։ Տեր-Պետրոսյանին իշխանության բերենք, որ ի՞նչ անենք. «ֆուտբոլային» դիվանագիտությունը մինչև վերջ շարունակե՞նք, ինչպես որ Լևոնն է պատկերացնում, 1995-ին «ընդունված» սահմանադրությունը վերականգնե՞նք, այսօրվա կաշառակերներին փոխարինենք երեկվա՞ կաշառակերներով, թե՞ թողնենք, որ ընտրակեղծիքներով զբաղվեն միայն հիմնադիր ընտրակեղծարարները։

Իրականությունն այն է, որ ՀՀ առաջին նախագահը բացի ընտրական ֆորմալ պարտությունից կրել է նաև շատ ավելի դաժան՝ գաղափարական պարտություն, և դա հասկանալով է, որ ՀԱԿ-ում հիմա զուտ մարդագլխաքանակ ապահովելու խնդիր են դրել։ Բա ուրիշ ի՞նչ պետք է անեն. եթե քաղաքական գաղափարը մեռնում է, ապա առաջ է գալիս մարդաքանակություն ապահովելու պարզունակ ծրագիրը, որը, թերևս, «Եղիազարի» հետ քաղաքական առևտրի գործիք կարող է լինել «գլխավոր միաբանի» ձեռքում կամ էլ մի քանի մերձավորների պատգամավոր դարձնելու միջոց, ուրիշ ոչինչ։ Բայց նույնիսկ քանակություն ապահովելու և եղածն ավելացնելու խնդիրը նրանք չեն կարողանում լուծել և դրա մասին հենց իրենք են ուղղակի կամ անուղղակի ձևով խոստովանում։ Բա վե՞րջը ...

Փաստ է, որ Լ. Տեր-Պետրոսյանն այլևս չի կարող կրկնել 2008-ի ալիքը, որովհետև դրանից հետո միայն ռեսուրսային (գաղափարական, մարդկային, ֆինանսական և այլ) կորուստներ է ունեցել։ Ուրեմն ի՞նչ, էլ ոտքի չկանգնե՞նք՝ ինչ է թե քիրվաները չեն ուզում մարգինալ դառնալ։ Բայց Տեր-Պետրոսյանի «միաբանական» ծրագրերն ու մարգինալ չդառնալու ցանկությունն ի՞նչ կապ ունեն Հայաստանի ապագայի հետ։

. . .

Սեփական ձախողումները տեսնելով և կանխազգալով քաղաքական անփառունակ վախճանը՝ տերպետրոսյանականներն այժմ թիրախ են դարձրել հասարակությանը։ Պարզվում է՝ այս իրավիճակի պատասխանատուն ժողովրդի այն մասն է, որն իշխանության գալու հարցում չի օգնում իրենց։ «Ընդդիմադիր» մամուլն ու առանձին գործիչներ մեր հասարակության այդ հատվածին ներկայացնում են ծախու, անսկզբունքային և երեսպաշտ լինելու մեղադրանքներ, ու դրանով բացատրում երկրի ներկայիս վիճակը։ Այսինքն՝ «Հայկական Բուրբոններն» այդպես էլ չեն հասկացել, որ «սերգոջանային» գաղափարախոսությամբ իրենք չէին կարող ու այսուհետ ևս չեն կարողանալու իշխանության գալ ու, կամա թե ակամա, ծառայելու են գործող քիրվային, ուստի՝ ժողովրդին պետք չէ մեղադրել։

Արդեն իսկ ակնհայտ է, որ ՀԱԿ առաջնորդն ընդամենը լուծում է ջրի երեսին մնալու և նախագահական ընտրություններից հետո առկա իներցիան մի կերպ պահելու խնդիրը՝ «Տեսնենք, հետո կա՛մ էշը կսատկի, կա՛մ էշատերը» կամ «Փորձենք դառնալ «Եղիազարի» «էջմիածնական միաբանը»» տարբերակների շրջանակներում։ Սեպտեմբերի 17-ի հանրահավաքը ասվածի վառ ապացույցն էր։

Պարզից էլ պարզ է, որ Տեր-Պետրոսյանի գլխավորած ցուցակը 2012-ին ձայներ է հավաքելու 5-10 տոկոսի շրջանակներում։ Դա լավագույն դեպքում։ Ու հիմա եթե կան մարդիկ, ովքեր պնդում են, թե ՀԱԿ-ի առկայության պարագայում ընդդիմադիր նոր ուժից խոսելն անիմաստ է, ապա դրանով նպաստում են այս իշխանությունների վերարտադրմանը։ Դա նույնն է, թե 2003-ի ընտրություններից հետո խոսվեր Ստեփան Դեմիրճյանի կամ «Արդարություն» դաշինքի դոմինանտ ընդդիմադիր լինելու մասին։

Ի դեպ, եթե թերթեք այն օրերի մամուլը, ապա հաստատ «դեժավյուի» զգացողություն կունենաք։ Այսօրվա լևոնականները, 2003-ից մինչև 2007-ն ընկած ժամանակահատվածում, մեղադրանքներ էին ներկայացնում Ստեփան Դեմիրճյանին։ Ասածներն այն էր, թե վերջինս զբաղեցրել է ընդդիմադիր քաղաքական դաշտը, բայց ակնհայտ է, որ չունի նախկին վարկանիշը։ Դեմիրճյանը նրանց հակադարձում էր, թե հարթակն ազատ է, խնդրեմ, ով ուզում է թող զբաղեցնի այն, բայց չի կարող, որովհետև մենք ենք տիտղոսային ընդդիմությունը։ Բացի այդ՝ լևոնականներն այն ժամանակ ՀԺԿ նախագահին մեղադրում էին նաև գաղափարական մասով։ ««Արդարություն» դաշինքում հավաքվել են տարբեր գաղափարախոսություն ունեցող կուսակցություններ և այդ պատճառով էլ իշխանությունների դեմ արդյունավետ պայքար չի ստացվում»,- հայտարարում էին Ստեփան Դեմիրճյանի հետ այսօր ՀԱԿ-ում հայտնված գործիչներից շատերը։ Դեմիրճյանենք պատասխանում էին, թե իրենց միավորում է իշխանափոխության գերնպատակը և կարիք չկա մտնել գաղափարախոսությունների դաշտ։ Իսկը «դեժավյու» ...

Ո՞րն է մեր ցանկությունը

Ես պատրանքներ չունեմ և չեմ կարծում, որ իմ պատկերացրած ընդդիմադիր նոր ուժը ԱԺ ընտրություններում կհավաքի, ասենք, 80% ձայն, նոր կաբինետ կձևավորի և կգնա համակարգային բարեփոխումների, բայց ես համոզված եմ, որ առանց նոր ուժի հնարավոր չէ փոխել ներհայաստանյան կյանքի «ստատուս քվոն» և արժեհամակարգային տրանսֆորմացիայի ենթարկել ՀՀ տնտեսաքաղաքական հարաբերությունները, ինչն անելու համար պարտադիր նախապայման է իշխանափոխությունը։

Հասկանալի է, որ սրանք կատաղի դիմադրություն ցույց կտան, բայց որպեսզի իշխանափոխությունը լինի անարյուն և չտանի մեր պետությունը ցնցումների, պետք է այնպես անել, որ ընտրակեղծիքների մեխանիզմը շարքից դուրս բերվի մինչև ընտրությունները։ Հակառակ դեպքում՝ մեր քաղաքական ու քաղաքացիական իրավունքների պաշտպանության անխտիր բոլոր մեթոդները կիրառելի կարող են լինել։

Այլ խոսքերով՝ քաղաքական նոր ուժը պետք է լինի երկրին անհրաժեշտ համակարգային փոփոխությունների շարժիչը, այլընտրանքային գաղափարական հարթակ ձևավորողը և Սերժ Սարգսյանի գլխավորած այս փտած համակարգի գերեզմանափորը։

Կուզենայի հատուկ շեշտել, որ իշխանափոխությունը մեր ներքին կյանքի «ստատուս քվոն» և հարաբերությունները փոխելու անհրաժեշտ, բայց ոչ բավարար պայմանն է։ Մարդիկ պետք է իմանան, թե ինչն ինչով է փոխվելու։ Ասել է թե՝ իշխանափոխությունը միջոց է, այլ ոչ թե նպատակ։ Նպատակ կարող է լինել միայն ազգային-դեմոկրատական փոփոխությունների միջոցով կառուցվելիք Նոր Հայաստանը։

Անդրանիկ Թևանյան

Գազի սակագնի թանկացումը խուճապ է առաջացրել

Պաշտոնական տվյալներով արտագաղթի թիվը կազմում է տարեկան շուրջ 100.000 մարդ, այսինքն եթե բազմապատկենք այս թիվը իշխանությունների ստախոսության բազմապատկիչով, այսինքն 3-ով, կստացվի 300.000 մարդ: Եթե ենթադրենք որ Հայաստանում իրոք գոյատևում է 3.000.000 մարդ (+ մի բուռ թուրքացած օլիգարխներ), ապա ընդամենը պետք է 10 տարի որ Հայաստանում մնան միայն օլիգարխներն ու իրենց բութ և շատակեր լամուկները:

Հարություն Առաքելյանը մատը դրեց նեռվի վրա - Հայաստանի Կենտրոնական Բանկը պետություն է պետության մեջ ու ընդորում խիստ գաղտնի և հակահայկական պետություն

Հայաստանը, ինչպես նաև Աշխարհի պետությունների մեծ մասը (այդ թվում նաև ԱՄՆ-ն) ղեկավարվում են կենտրոնական բանկերի կողմից: Իսկ կենտրոնական բանկերն իրենց հերթին ենթարկվում են Միջարզային Արժույթային Հիմնադրամին (International Monetary Fund), Համաշխարհային Բանկին (World Bank) և Միջազգային Ֆինասնսական Հոսքերի Կարգավորման Բանկին (Bank for International Settlements):

Հարություն Առաքելյանը մատը դրեց նեռվի վրա - Հայաստանի Կենտրոնական Բանկը պետություն է պետության մեջ ու ընդորում խիստ գաղտնի և հակահայկական պետություն

Սատանայական թելերը տանում են Վարչապետ Տիգրան Սարգսյանի մոտ: Նա է Հայաստանի իսկական կառավարիչը (գուբերնատորը) այլ ոչ թե ՍՍ-ը:

Յաննի, Սամվել Երվինյան, Պեդրո Էուստաշե, Արմեն Մովսիսյան, ...

Հայազն երիտասարդների միաբանությունը` հանուն ներկայիս Հայաստանը պատկերող քարտեզների

[ 2010/09/15 | 15:46 ] հասարակություն, քաղաքականություն

Լրատվական միջոցներով այսօր տարածվել է մի հայտարարություն, որում, մասնավորապես, ասվում է, որ Քաղաքական զարգացումների հետազոտական կենտրոնը դեմ է Հայաստանն ու ԼՂՀ-ն` որպես մեկ ամբողջություն ներկայացնող նոր քարտեզների նախաձեռնությանը: «Արձագանքելով ՀՀ կրթության և գիտության նախարարության երաշխավորությամբ հանրակրթական դպրոցներին Հայաստանն ու ԼՂՀ-ն` որպես մեկ ամբողջություն ներկայացնող «Հայաստանի Հանրապետություն, Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն» ֆիզիկական և վարչական քարտեզներ տրամադրելու փաստին` «Քաղաքական զարգացումների հետազոտական կենտրոնը» նշում է.

1. Լեռնային Ղարաբաղի հանրությունը 1991թ. դեկտեմբերի 10-ի համահանրապետական հանրաքվեով հռչակել է իր անկախությունը, իսկ 2006թ. դեկտեմբերի 10-ի համաժողովրդական սահմանադրական հանրաքվեով` ամրապնդել ԼՂՀ իրավական կարգավիճակը:

2. Լեռնային Ղարաբաղի հանրությունն այդ ինքնորոշման միջոցով քվեարկել է անկախ պետություն ունենալու, ոչ թե Հայաստանին միանալու կամ վերամիավորվելու օգտին:

Ելնելով վերը նշված իրավական փաստերից ու հաշվի առնելով Լեռնային Ղարաբաղը` որպես առանձին անկախ միավոր դիտարկելու քաղաքական նպատակահարմարությունը` անթույլատրելի ենք համարում ՀՀ-ն ու ԼՂՀ-ն` որպես մեկ ամբողջություն ներկայացնող նոր քարտեզների տարածման նախաձեռնությունը»:

Որպես ՀՀ-ի ու Արցախի, այսինքն` ներկայիս Հայաստանի միացյալ քարտեզներն օգտագործելու և սխալ, կիսատ-պռատ, նախկին ԼՂԻՄ-ը ներկայացնող քարտեզները գործածությունից դուրս մղելու համար երկու տարի պայքար ծավալած ազգային-երիտասարդական ուժ` չկարողացանք անտարբեր անցնել այս հայտարարության կողքով:

Նախ, հայտարարության մեջ առկա են ազգային շահերից չբխող արտահայտություններ, որոնք, ըստ մեզ, շատ վտանգավոր են հայ ժողովրդի համար, ավելի են խորացնում հայ ազգի երկու մասի միջև առաջացած անդունդը: ԿԳՆ-ը տվյալ քարտեզները բաժանել է դպրոցներին, այսինքն` ձեր հայտարարությունից երևում է, որ դեմ եք հայ երիտասարդի` սեփական հաղթանակին, ազատագրած հողերին ծանոթանալու հնարավորությանը:

Փոխանակ պահանջեք դպրոցներին նվիրել նաև Պատմական Հայաստան ներառող քարտեզներ, դեմ եք արտահայտվում ժամանակակից Հայաստանի քարտեզներին…

Եթե ճիշտ քարտեզագրությունը ձեզ այդքան հուզում էր, ինչու՞ տարիներ շարունակ չարաձագանքեցիք սխալ, հակահայ, նախկին ԼՂԻՄ ի քարտեզներ պարունակող «ՀՀ-ի ու ԼՂՀ-ի քարտեզներին», որոնք ցուցադրվում էին ու մինչ օրս էլ ցուցադրվում են ՀՀ որոշ հեռուստաալիքներով: Չէ՞ որ այս դեպքում ևս չի հարգվել ԼՂՀ անկախությունը, ձեր նշած ԼՂՀ Սահմանադրությամբ ամրագրված տարածքները չեն ներառվել քարտեզներում:

Հայազն երիտասարդների միաբանություն

Բաց նամակ Երկիր Մեդիա հեռուստաալիքին - պատասխան "Բարև Երկիր" հաղորդման ժամանակ քննարված խառը ամուսնությունների թեմային

Բարև,

Ես միշտ գովում էի Երկիր Մեդիա ալիքը իր առբանյակային հեռարձակում դուրս գալուց ի վերմինչև սեպտըմբերի 14-ին ձեր "Բարև Երկիր" հաղորդումը, որը վերաբերվում եր մի այլանդակերևույթի որը խառը ամուսնություններն են:

Ես ներկա պահին ապրում եմ Բելգիայում ու պետք է ձեզ ասեմ որ խիստ զայրացած եմ ձերհաղորդավարների նախ և առաջ տգիտության և այլասեռված մտածելակերպի համար: Գենետիկա կոչված ժամանակակից գիտությունը, մեզ հասած մեր հին հայկական գիտելիքները ևմնացած արիական ազգերի գրությունները փաստում են որ խառը ամուսնությունները բնությանկողմից արգելված են: Այս այլանդակությունը, ինչպես նաև համասեռականությանպրոպագանդան, տղամարդու ու կնոջ այսպես կոչված հավասարությունը, երեխաների այսպեսկոչված իրավունքները իրենց ծնուղների դեմ, երեխա չունենալու խրախուսանքը, ավորտը ու շատև շատ նման այլասեռվածություններ մի նպատակ ունեն (և դրանք չկարծեք որ ուղված են միայնհայերիս դեմ, պատերազմ է հայտարարված բոլոր ազգերին) նպատակն է ոչնչացնելավանդական ընտանիքը որպիսզի ավելի հեշտությամբ կարողանան տիրել անհատներին ևպետություններին: Պատերազմը գնում է բանկային դինաստյաներ Ռոքեֆելլերների, Ռոթշիլդների, Մորգանների, ... ինչպես նաև թագավորական դինաստյաներ ՈՒինդսորներիՄիացյալ Թագավորություն), Օռանյե-Նասսաուի (Նիդերլանդներ), ... և ազգերի միջև: Այսվերնախավ կոչվածը (որին ես կանվանեի ստորին խավ) շատ լավ հասկացել են որ իրենցպլանների ճանապարհի վրա ամուր կանգնած են զտարյուն ազգերը և մասնավորապես մենքհայերս: Իրենք գիտեն որ ինքնուրույն դատողունակությունը ազգերի մոր միայն պահպանվում էեթե վերջիններիս գեները մաքուր են մնում: Միայն ազգերի զտարյուն ներկայացուցիչներն են որընդունակ են չենթարկվել բուրգի 1-ին հարկի էլիտային: Իրենք դա շատ լավ են հասկացել դեռևսրդ դարում: Նրանց ովքեր այս փաստերի մասին անտեղյակ են ես պարզապես կոչ եմ անումկարդալ համապատասխան նյութերը: Իրենց միայն ձեռնտու է ունենալ զոմբիացված ուղեղներորոնք առանց մտածելու կկատարեն իրենց տրված հրամանները: ՈՒղեղների նմանկառավարման հասելու համար հիմնականում կա 2 ձև, կոտրել գենը խառը ամուսնություններիմիջոցով և գողանալ մարդկանց ուղեղը դեռ երեխա հասակից նրան դուրս քաշելով ծնողներիդաստիարակության ու ազդեցության տակից: Այս 2 ձևից ամենաէժանը և ամենաարդյունավետըգենի դեմ հարձակումն է: Իրենց միակ հզոր թշնամին փաստորեն գենն է: ( 19-

Ձեր այդ խայտառակ հաղորդման ժամանակ այնքան այլանդակություններ լսեցի որ մինչև հիմա Շանթի Արմենիայի և Հ1-ի եթերից միասին չէի լսել: Իմ ծնողները և ընկերները նույնպես շատ զայրացած են: Նման հարցեր քննարկելուց առաջ պետք է մասնագետների կարծիքը հարցնել: Իսկ դաստիարակչական տեսանկյունից եթե դիտենք պետք է ցույց տալ 9 հոգի դեմ խոսացող (խառը ամուսնություններին) 1 կողմ և մեկնաբանել ինչու է այդ մարդը որը կողմ է արտահայտվում սխալ բոլոր առումներով: Բազմակարծությունը շատ լավ բան է, դա կայուն հասարակության նախադրյալներից մեկն է: Սակայն պետք է իմանալ որ կան հարցեր որոնց շուրջ ընհանրապես չեն կարող գոյություն ունենալ "կարծիքներ", կա մի ճշմարտություն որը գիտականորեն ապացուցված փաստ է: Կարծիքներ կարելի են լինել չապացուցված կամ չպացուցվող հարցերի շուրջ: Ձեզ տեղեկացնելու համար ասեմ որ հազարամյակներով մենք հայերս կարուղացել ենք մեր գենը նույնությամբ պահպանել որովհետեվ փոքրաթիվ խառը ամուսնություններից առաջացած սերունդներին վերացրել ենք: Գյուղի ժողովուրդը դրանց բառից բուն իմաստով ոչնչացնում էր, քանի որ իրենք շատ լավ գիտեին որ նման դեգենեռատները բնության օրենքներին դեմ են և վերջապես վտանգավոր են մեր ազգի, մեր գենի համար քանի որ դրանք պատրաստի դավաճաններ են: Այս է պատճառը որ 12.000 տարի առաջվա հայ և մեր օրերի հայերի դեռևս մեծամասնությունը նույն գեների կրողներն են: Իսկ օրինակ այսօրվա ֆրանսիացին ոչ մի գենետիկական կապ չունի 100 տարի առաջվա ֆրանսիացու հետ: Գլոբալիստները Ֆրանսիայում հաջողվել են: Գերմանիան մինչև վերջերս դիմադրություն էր ցույց տալիս, սակայն իրենք էլ կամաց կամաց հանձնվում են պետական մակարդակով: Իհարկե Գերմանացիների մեջ զտարյուն արյականները դեռ մեծամասնություն են կազմում, բայց իրենց գենը վտանգված է: Մի ուրիշ հանգամանկ որը մեզ ոգնել է որ մեր գենը նույնությամբ պահպանվի դա այն է որ ոտար ազգիները ոչ մի դարաշրջանում չեն ցանկացել հայ դառնալ քանի որ հեշտ բան չի հայ լինելը: Աստծուց ծնված ժողովուրդը մեծ առաքելություն և պատասխանատվութուն է կրում աշխարհի ազգերի առջև: Համ էլ մենք ոչ Հռոմ էինք ոչ ել Ֆրանսիա, Անգլիա, կամ Ռուսաստան որ օտարները ձգտեին մեր ազգից դառնալ:

Իմ մոտ մի կիչ հույս առաջացավ երբ որ լսեցի ձեր հեռուստադիտուղներից մեկի ելույթը: Կհոսքըվերաբերվում է այն 18 տարեկան աղջկան որը եթե չեմ սխալվում հոգեմանություն է սովորում: Եսուղակի հիացա և հպարտացա այդ աղջկա ինտելեկտով: Նա շատ ճիշտ նշեց որ մեր ազգի մեջ էլկան շատ գեղեցիկ և կիրթ աղջիկներ և խելացի ու կիրթ տղաներ որոնք պետք է իրար սիրեն: Նանշեց նաև որ սերը գալիս է ժամանակի ընդացքում, գայթակղումն ու սերը տարբեր բաներ են ևցավոք շատերը դա չեն հասկանում: Ամեն տարի եթե այդ երիտասարդ աղջկա նման խելացի ուբարեկիրթ 1.000 երիտասարդներ դուրս գան մեր համալսարաններից, մեր ազգը իսկականմտավորականություն կունենա և կշարունակի հարատևել:

Նաև ինձ հույս ներշնչեց մի ուրիշ հեռուստադիտող որը ես կարծում են կամ Արցախցի եր կամ էլԲաքվի հայ: Այդ կինն էլ շատ ճիշտ նշեց որ կոպիտ ասած չի կարելի գնալ ամուսնանալ այնմարդկանց հեր ովքեր ձեր պապերին սպանել են ու արյունը խմացրել իրենց մայրերին, ...

Եվ վերջում ևս մի անհեթեթություն որ բազմաթիվ անգամ հնչեց եթերու ու ոչ մեկը չասեց թե էսի՞նչ եք խոսում: Կհոսքս մուսուլման կրիստոնյա ֆլան ֆստան հասկացողությունների մասին է: Ժողովուրդ, վերջապես հասկացեք որ հայը հայ է օտարազգին օտարազգի: Կրոնը շատ չնչին դերէ խաղում այդտեղ: Կարևորը գենն է: Թե չե որ մենք Քրիստոսից 10.000 տարի առաջ որ կաինք ուարարում էինք պակաս հայ էի՞նք: Ընդամենը 2.000 տարի է որ Քրիստոնյա ենք դառել: Վաղեկարող է գան մեզ ստիպեն ասեն չե հիմա քրիստոնեությունը թարկեք հիմա ջազն է մոդա: Հետոի՞նչ պտի անենք: Էն մյուս օրը կարող է գալիս ասում են հիմա բոլորդ սկսում եք գարեջուր խմել ու Ռագբի խաղալ ...

Պետք է մի քիչ խելք հավաքել:

15 սեպտեմբերի 2010թ.

Nouvel Aéroport de Stepanakert (République d'Artsakh - Arménie)

Հրեաների Արքա Դավիթը Հայ

ԼՈՒՅ� ԱՇԽԱ�Հ – ՄԻՔԵԼԱՆՋԵԼՈՅԻ ԴԱՎԻԹԻՑ ՄԻՆՉԵՎ ՄԵ� Օ�Ե�Ը:

Ինչպե՞ս թույլ չտալ ձախողված իշխանության վերարտադրությունը

Այն որ այս իշխանությունները ձախողվել են և՛ արտաքին, և՛ ներքին քաղաքական ոլորտներում՝ գաղտնիք չէ անգամ իրենց համար։ Հետևաբար՝ Սերժ Սարգսյանը չուներ և չունի որևէ քաղաքական առաքելություն։ «Մեծ» բյուջե ունենալու օգնությամբ երկրի ամբողջ տնտեսությունը ձեռքը վերցնելու մարտավարությունը մեր ժողովրդի շահերի հետ բացարձակապես որևէ կապ չունի։ Ավելին՝ «սառը» պատերազմի մեջ գտնվող ՀՀ-ի համար մեծ շռայլություն է նմանատիպ թուրքմենբաշիական մտածելակերպով պետության ղեկավար ունենալը։

Չհաջողված թուրքական գամբիտ

Մարտի 1-ի շնորհիվ նախագահ դարձած Սերժ Սարգսյանը փորձեց թուրքական գծի միջոցով պահել իր աթոռն ու ձեռքի հետ էլ Հայաստանի համար զարգացման «ֆուտբոլային» օրակարգ ձևավորելու առաքելություն ստանձնել, բայց կանխատեսելի պարտություն կրեց ու հիմա անհասկանալի է, թե ինչով է զբաղված։ Տպավորությունն այնպիսին է, որ երկրում իշխանություն չկա։ Այո՛, պաշտոնյաներ կան, բայց իշխանություն չկա, որովհետև իշխանությունն անելիք է ունենում և արդյունքներ արձանագրում։ Իսկ մեր դեպքում արդյունքներ չկան կամ եթե կան, ապա բացասական նշանով։

Միակ դրական արդյունքը, որն ապահովել են այս իշխանությունները՝ ավտոմեքենաների ամրագոտիները փող գանձելու սպառնալիքի տակ կապել տալն է։

Հա, չմոռանամ ավելացնել նաև, որ Տիգրան Սարգսյանի «բարեշրջումների» շնորհիվ երկուշաբթի օրերն այլևս ասոցացվում են ոչ թե աշխատանքային շաբաթվա սկզբի, այլ՝ մեռելոցի հետ, և դա շատ խորհրդանշական է «նժդեհապաշտների» պարագայում, ովքեր հիմա էլ անցել են օտարալեզու հանրակրթական դպրոցներ բացելու «սուրբ» գործին։

Ուրիշ բանով «նախաձեռնողներն» աչքի չեն ընկել։

Իսկ ամեն ինչ այնքա՜ն «լավ» էր սկսվել...

Ի՞նչ իմանար «ֆուտբոլային» դիվանագիտության կնքահայր Սերժ Սարգսյանը, որ հայ-թուրքական արձանագրությունները նախաստորագրելուց ընդամենը մեկ տարի անց ստիպված է լինելու անցնել «եկեղեցական» դիվանագիտության և հանրային քննարկումների «մեխը» դարձնել Աղթամար մեկնել-չմեկնելու հարցը։

Ի՞նչ իմանար շախմատասեր Սարգսյանը, որ թուրքերը չեն գնահատելու իր «ֆուտբոլային» քծնանքը, երբ նա մեր ազգային հավաքականի գոլ ընդունելուց հետո անբնական ձևով ողջունեց իր թուրք գործընկերոջը։ Թուրքերը ոչ միայն չգնահատեցին Սարգսյանի «ժեստը», այլև նմանատիպ «նախաձեռնողականությունից» ոգևորված՝ է՛լ ավելի լկտիացած սկսեցին խոսել նախապայմանների լեզվով։

Ի՞նչ իմանար ՀՀԿ «ճկուն» նախագահը, որ ապրիլի 24-ից մեկ օր առաջ հրապարակայնացված գիշերային «վոյաժներն» ու իր կողմից խրախուսվող հակառուսական քարոզչությունն ավարտվելու է ռուսական ռազմաբազաների Հայաստանում գտնվելու ժամկետի երկարաձգման պայմանագրի ստորագրմամբ. քիրվայությունից մինչև «էն սհաթ»՝ մեկ քայլ է։

Ի՞նչ իմանար Սարգսյանը, որ Թուրքիա է մեկնելու փակ սահմանով ու մենք անգամ դրա բացման նախաշեմին չէինք լինելու։ Որ իմանար՝ հակառակի մասին չէր հայտարարի։

Ի՞նչ իմանար Ղարաբաղում ապրած, բայց գորիսեցի ներկայանալ սիրող Պետհամալսարանի կառավարման խորհրդի ղեկավարը, որ Գյուլին առաջարկելով օժանդակել Ղարաբաղի հարցում՝ Թուրքիային փաստացի դարձնելու է ակտիվ միջնորդ, որը չի էլ թաքցնում իր կողմնակալությունը և որի հետ այսօր բոլոր շահագրգիռ ուժերը քննարկում են Ղարաբաղի հարցը։

Եթե Սերժ Սարգսյանը աջ ու ձախ հարցազրույց է տալիս ու ասում, թե ինքն «էն գլխից» պատրաստ է դուրս բերել հայկական զորքերը անվտանգության գոտուց՝ միայն թե ճանաչվի ԼՂՀ ինքնորոշման իրավունքի իրացման հնարավորությունը, ապա բնական է, որ Թուրքիան ու ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահող երկրները կպնդեն զորքերի դուրս բերման վրա։ Բա հո՞ Ալիևին չեն ճնշելու, ով ոչ մի բան չի հայտարարում, այլ միայն խոսում է Ադրբեջանի՝ իր պատկերացրած սահմաններով տարածքային ամբողջականությունը վերականգնելու մասին։

Այսպես երկար կարելի է ներկայացնել բոլոր այն արտաքին քաղաքական սխալները, որոնք արել է Սերժ Սարգսյանը՝ փորձությունների ենթարկելով Հայաստանի անվտանգությունն ու ապագան։

Արտաքինից զատ՝ խայտառակ արդյունքներ են գրանցվել նաև ներքին կյանքում։

Այսպես. սեփականության վերաբաշխման հարցում Սերժ Սարգսյանի գործիք հանդիսացող վարչապետ Տիգրան Սարգսյանի տնտեսական քաղաքականությունը խաղից դուրս թողեց փոքր բիզնեսին, իսկ միջին բիզնեսը դեռևս հուսահատ դիմադրություն է ցույց տալիս։

Ինչ մնում է խոշոր բիզնեսի ներկայացուցիչներին, ապա նրանց մի մասն, այս խաղի կանոնների պայմաններում, Հայաստանից արտահանում է իր ունեցած կապիտալը, մյուսները կուլիսային դիմադրություն են ցույց տալիս իշխանական գիլդայի ներկայացուցիչներին, իսկ ոմանք էլ՝ գործիք դառնում իշխանության ձեռքին՝ կլանելով փոքր ու միջին տնտեսվարողներին և չգիտակցելով, որ դրանից հետո գալու է կլանվելու ժամանակը, երբ Սերժ Սարգսյանը հնարավորություն կստանա իրագործել իր «մեկ օլիգարխի տնտեսություն» կառուցելու ծրագրի վերջնական փուլը։

Արտաքին ու ներքին տապալված քաղաքականությունը պատասխանատվություն է ենթադրում, բայց գործող իշխանությունը չի էլ պատրաստվում ընդունել իր սխալները և որևէ կերպ քավել իր մեղքերը։

«Չի սխալվում նա, ով ոչինչ չի անում»՝ հավերժ սխալվելու և այդ սխալներն արդարացնելու բանաձև է մոգոնել «նախաձեռնող» մեր նախագահը։ Դե որ այդպես է՝ ուրեմն պետք է այնպես անել, որ Ս. Սարգսյանը ոչինչ չանի։ Իսկ դրա նախապայմանն այն է, որ այս իշխանությունը պետք է չվերարտադրվի, որպեսզի հնարավոր լինի գնալ համակարգային փոփոխությունների։

Անդրանիկ Թևանյան

շարունակելի

Գիրք գրոց հայի ու հրեայի

Գրել է Լուսանցք

10-09-2010

Ու՞մ նոր տարին է հին Աշխարհի հրեաներն օրերս տոնեցին իրենց Նոր տարին՝ 5771 թվականի սկիզբը: Նրանք կարծում եմ, որ այդ օրը, որը հաճախ կոչվում է «ա-րարման 6-րդ օր», Աստված ավարտեց աշխարհի ստեղծումը եւ արարեց առաջին մարդուն՝ Ադամին: (Խոսքն իհարկե հրեաների Աստծո մասին է եւ հո-ղածին Ադամի: Այս ամենը կապ չունի Հայ Աստվածների, հայերի ու հրածին արիների հետ... - Վ. Ն.): Հրեական Նոր տարին՝ Ռոշ Աշանան, թարգմանավում է որպես «գլուխ, նոր տարվա սկիզբ»: Այդ օրերին նրանք շնորհավորում են միմյանց ու մաղթում. «Թող ձեր մասին միայն լավ բաներ գրանցվեն այս տարի»: Հրեական հին ավանդույթն ասում է, որ երկնքում կա մի հաստ Գիրք, ո-րի մեջ գրված են Երկիր մոլորակի վրա բնակվող բոլոր մարդկանց անունները: Եվ այդ օրերին Աստված այդ գրքում նշումներ է անում՝ թե ինչ ճակատագիր է սպասվում մարդկանց, «ով կապրի, ով կմահանա, ում է հանգիստ կյանք սպասվում, ում՝ դժվարություններով լի, ում է սպասվում աղքատություն եւ ում՝ հարստություն»: Տոնական օրերին հրեաները միմյանց նվերներ են տալիս: Նախքան տոնական կերակուրը փորձելը, ընդունված է ուտել մեղրով խնձոր: Տոնական կերակուր են համարվում ձկան գլուխը, նուռը, գազարով ճաշատեսակները եւ այլն: Վահագն Նանյան Հ.Գ. - Երբ մենք` հայերս ենք խոսում 5, 6, 7 կամ 10 հազար տարվա պատմությունից (իհարկե մեր պատմությունն ավելի վաղ ժամանակնե-րից է գալիս), չգիտես ինչու նույնիսկ Հայաստանում հայ համարվող շատերն իրենց անհարմար են զգում հանկարծ (էլ օտարների մասին չենք ասում): Բա՜ ոնց կլինի, ի՜նչ կասեն մեր մասին, մենք 1.700-ամյա քրիստոնյա ազգ ենք, դրանից առաջ դեռ լավ չէի՜նք ձեւավորվել ու... այլ տխմա-րություններ: Միայն Քարահունջի աստղադիտարանը հստակ փաստում է, որ հայերն այն կառուցել են 7.500 տարի առաջ եւ, ըստ գիտնականների, առնվազն մի քանի անգամ ավելի ապրած ազգը` գոնե 35-40 հազ. տարվա, կարող էր աստղադիտարան հիմնել: Բայց մեր ներքին ու արտաքին թշնամիները դեռ դիմադրում են եւ հայերին փորձում սահմանափակել 2-5 հազ. տարվա մեջ: Բայց նախկին եւ վերջին ժամանակների հնագիտական պեղումներն այլ բան են փաստում... Սթոունհենջ - Քարահունջ(չ) - Հնչեղ (Զորաց) քարեր Սեպտեմբերից Օքսֆորդի համալսարանից մի խումբ գիտնականներ Հայաստանում ուսումնասիրելու են Քարահունջն ու շրջակա բնակավայ-րերը: Հայկական Քարահունջը նմանություններ ունի անգլիական Սթոունհենջին: Եվրոպայում այսպիսի շատ ուրիշ «հենջներ» կան, ո-րոնք գիտնականների կարծիքով, ընդհանուր շատ բան ունեն: Քարահունջի ուսումնասիրությունը այդ շղթայի բացահայտման մի մասն է: Անգլիացիները հետաքրքրվել են, որովհետեւ հայկականը շատ նման է Սթոունհենջի կառուցվածքին, երկուսն էլ արեւադարձի օրը նայում են արեւին: Քարահունջի այս նոր ուսումնասիրությամբ շարունակվում է Պարիս Հերունու սկսած աշխատանքը, ու նոր մեթոդներով կչա-փվի Քարահունջի տարիքը, կքննվեն տեղանքի յուրահատկությունները, եւ դրանք կներկայացվեն աշխարհին: Մեծբրիտանական այս նախագծին աջակցում են Թագավորական աշխարհագրական ասոցիացիան ու Օքսֆորդի համալսարանը: Գիտնականների խմբում լի-նելու է 5 հետազոտող Բրիտանիայից, մաթեմատիկոս Վաչագան Վահրադյանը՝ Հայաստանից ու հայաստանցի ուսանողներ: Դեռ տարիներ առաջ հայ անվանի գիտնական, աստղագետ Հերունին պնդել եւ գիտական ապացույցներ է ներկայացրել, որոնց համաձայն հայկական Քարահունջը եւ անգլիա-կան Սթոունհենջը կառուցվածքային նմանություններ ունեն, թեեւ հայկական Քարահունջը շատ ավելի հին է: Կարեն Բալյան «Լուսանցք» թիվ 30 (161), 2010թ. Կարդացեք «Լուսանցք»-ի PDF տարբերակները www.hayary.org -ի «Մամուլ» բաժնում www.pressinfo.am -ի «Բեռնում» բաժնում

Այսօր եղած 6.000-7.000 լեզվից դարավերջում կմնա միայն 300-600-ը

[ 2010/09/08 | 18:49 ] հասարակություն, քաղաքականություն
Սոնա Ավագյան

Օտարալեզու դպրոցների դեմ ակցիայի մասնակիցները խոստանում են, որ որևէ զիջում չեն անելու

Այսօր «Մենք դեմ ենք օտարալեզու դպրոցների վերաբացմանը» քաղաքացիական նախաձեռնությունը պիկետ անցկացրեց Ազգային ժողովի` Դեմիրճյան փողոցում գտնվող մուտքի մոտ: Հիշեցնենք, որ օտարալեզու դպրոցների վերաբերյալ օրինագծերն առաջին ընթերցմամբ ԱԺ-ն ընդունեց հունիսի 24-ին:

Պիկետին մասնակցում էր ընդամենը մոտ 10 մարդ, ինչը պիկետի մասնակիցները բացատրեցին նրանով, որ այսօր ԱԺ-ն չի քննարկելու «Լեզվի մասին» և «Հանրակրթության մասին» օրենքներում փոփոխությունների փաթեթը, այլ ԱԺ Գիտության և կրթության հանձնաժողովը քննարկելու է սեպտեմբերի 14-16-ի ԱԺ-ի նիստերի օրակարգի այդ փաթեթն ընդգրկելու հարցը:

«Մենք մարդաշատ չենք, որովհետև սա դեռ բողոքի այն ակցիան չէ, պարզապես սա հիշեցում է: Եթե ԱԺ-ն փորձի դա արդեն քննարկել երկրորդ ընթերցմամբ, բնականաբար, մենք շատ ավելի ուժգին, մարդաշատ բողոքի ակցիաներ կկազմակերպենք և բողոքի ու պայքարի շատ ավելի լայն տեսականի կօգտագործենք: Որևէ զիջում չի լինելու, ընդհակառակը` հարաճուն ագրեսիվությամբ պայքարելու ենք հանուն մեր նպատակների»,- ասաց «Մենք դեմ ենք օտարալեզու դպրոցների վերաբացմանը» շարժման նախաձեռնող խմբի անդամ Արմեն Հովհաննիսյանը:

Նա վերահաստատեց շարժման նպատակը, որն է «Լեզվի մասին» և «Հանրակրթության մասին» օրենքներում առաջարկվող փոփոխությունների փաթեթը շրջանառությունից հանելը:

«Համապատասխան փոփոխություններ չպետք է մտցվեն համապատասխան օրենսդրության մեջ, ինչը հնարավորություն կտար այդպիսի օտարալեզու դպրոցներ բացել արդեն օրինական: Իրենք փորձում են ինչ-որ ապօրինի բաներ անել, դրա դեմ էլ պետք է պայքարել: Բայց եթե հանցագործությունը օրինականացվում է, ապա դրա դեմ դու արդեն չես էլ կարող պայքարել»,- ասաց Արմեն Հովհաննիսյանը:

Նա առաջարկում է օրինագծերը շրջանառությունից հանելուց հետո կազմակերպել լսումներ, քննարկումներ` Հայաստանում հանրակրթության, հայոց լեզվի կիրառման, զարգացման խնդիրների, ինտերնետում հայալեզու թվային բովանդակությունը մեծացնելու վերաբերյալ:

«Հույս դնել մեր իշխանությունների բարիք կամքի վրա, շատ անիմաստ, ժամանակ խլող զբաղմունք է: Ես հույս ունեմ իմ ընկերների, մեր հասարակության, հանրության գիտակցության վրա, և որ այդ գիտակցությունը և մեր կուռ կամքը այնքան ազդեցիկ կլինեն, որ հակառակ կողմը ստիպված լինի զիջել: Շատ լուրջ իրավիճակ է: Մենք 10-20 տարում վատ իմաստով մեր Հայաստանը չենք ճանաչի: Մեզ անընդհատ թվում է, թե սրանից վատ չի կարող լինել, բայց մեր իշխությունը հենց նրա համար գոյություն ունի, որ մեզ ապացուցի, որ, չէ, սրանից վատ էլ է լինում»,- նշեց Արմեն Հովհաննիսյանը:

Նա «Հետքին» ասաց, որ իրենց համար որևէ նշանակություն չունի, թե որտեղից է գալիս Հայաստանում օտարալեզու դպրոցներ բացելու պատվերը: Հայաստանը արտաքին տարբեր շահերի համընկնման կետում է, և երկրներ կան, որոնք ուղղակիորեն ցանկանում են իրենց ազդեցությունը Հայաստանում ընդլայնել (իսկ լեզուն և կրթությունը ազդեցության շատ կարևոր գործիքներ են):

«Եվ կա տեղական պատվեր: Այս քաղաքենիական, ֆեոդալական դասը որ կա` այսպես կոչված, մեր տերերը, պարզապես ուզում են ժողովրդից իրենց անջրպետը էլ ավելի խորացնել նաև լեզվակրթական համակարգում: Այսինքն` որ իրենց երեխաները անգամ խոսեն այլ լեզվով, անգամ այլ դպրոցներ հաճախեն, և անգամ ֆիզիկական շփման հնարավորությունը ավելի ցածր խավերի հետ, բացառվի»,- ասաց Արմեն Հովհաննիսյանը:

Օտարալեզու դպրոցների համակարգը, նրա համոզմամբ, ամենախուլ գյուղի երեխայի համար անհնարին կդարձնի բարձրագույն կրթություն ստանալը, և հատկապես ծայրամասային դպրոցները կնմանվեն զուտ գրել-կարդալ սովորեցնող, ծխական ամենապարզունակ դպրոցների:

«Ամենախուլ գյուղում երեխան, ինչ է, դատապարտվա՞ծ է, ինքը չպիտի՞ ապագա ունենա, գոնե տարրական այդ կրթությունը, որ նա կարողանա շատ թե քիչ ստանալ, որոշակի հնարավորություն կտա, ինչպես սովետական ժամանակներում էր: Ամենախուլ գյուղից, առանց որևէ պարապողի, միայն դպրոցի և անձնական պարպմունքների հաշվին, մարդիկ գալիս, լավագույն բուհեր էին ընդունվում»,- ասաց Արմեն Հովհաննիսյանը:

Պիկետի մասնակիցները սկզբում կանգնած էի ԱԺ` Դեմիրճյան փողոցում գտնվող այն մուտքի մոտ, որտեղով մեքենաները մտնում էին ԱԺ: Նրանք ասացին, որ նպատակն է, որ ԱԺ նախագահը տեսնի իրենց: Երբ ԱԺ նախագահն անցավ և տեսավ ակցիայի մասնակիցներին, նրանք տեղափոխվեցին մի քիչ ավելի վերև:

Երկու անցորդ կին դժգոհ էին, որ ակցիա է անցկացվում: Նրանցից մեկն ասաց. «Подумаешь, էս ո՞ր թիվն է: Ջուրը թանկացավ, լույսը թանկացավ, ի՞նչ ես կանգնել էստեղ, тоже мне: Օտար լեզուն պետք է: Ով հարուստ է, թող տա, ով հարուստ չի, թող չտա»:

«Մենք դեմ ենք օտարալեզու դպրոցների վերաբացմանը» շարժման նախաձեռնող խմբի մեկ այլ անդամ` Արամ Ապատյանն, ասաց, որ իրենք շրջել են մարզերում և համոզվել, որ մարզերի բնակիչները շատ քիչ են տեղյակ խնդրին, քանի որ կենտրոնական հեռուստատեսությունը դրան կամ չի անդրադարձել, կամ ներկայացրել է օտարալեզու դպրոցների կողմնակիցների տեսակետները: Մարզերում շատերը սխալմամբ կարծում են, թե օտարալեզու դպրոցներն այն դպրոցներն են, որտեղ օտար լեզուներն ավելի լավ են ուսումնասիրվում:

«Հետո երբ բացատրում ես իրենց, այդ մարդկանց մի զգալի մասը` միգուցե կեսը, ովքեր սկզբում կողմ էին, ասում են «չէ, չեղավ»: Ինչքանով մարդիկ ավելի քիչ են տեղեկացված, այնքան կողմակից են այս հարցին: Բարձրագույն կրթություն ունեցող մարդիկ մեծամասնությամբ դեմ են, որովհետև այն մարդիկ, ովքեր ստացել են այդ կրթությունը, սկսում են հասկանալ, որ սա իսկապես վտանգավոր մի բան է, և օտար լեզուների իմացության ճանապարհը այլ է»,- ասաց Արամ Ապատյանը:

Նրա խոսքերով` մեկ այլ շփոթմունք է այն կարծիքը, թե իբր անգլերենի ուսուցիչներ են հրավիրվում Վրաստան այն նպատակով, որ այդ երկրում ևս օտարալեզու դպրոցներ բացվեն: Մինչդեռ այդ ուսուցիչները վրացական դպրոցներում դասավանդելու են օտար լեզու առարկա և ոչ թե մաթեմատիկա, ֆիզիկա կամ քիմիա` օտար լեզվով:

«Ուրիշ բան, որ նրանք դա սկսելու են առաջին դասարանից: Բայց միևնույն է` դա մնում է օտար լեզու: Սահակաշվիլին ասաց, որ այս տարածաշրջանի լեզուներով Վրաստանում մարդիկ պետք է խոսեն, բայց բնավ խոսքը նրա մասին չէ, որ այս հասարակարգում մարդկանց մի մասը պետք է խոսի թուրքերեն, մի մասը` վրացերեն, մյուս մասը` անգլերեն, և մեկը մյուսին չհասկանա: Չէ, լինելու է վրացերենով կրթություն և բավարար իմացություն մնացած լեզուներից, առաջին հերթին` անգլերենից»,- ասաց Արամ Ապատյանը:

Ուստի, Հայաստանում օտարալեզու դպրոցներ բացելու նախաձեռնությունը արդարացնելու համար վրացիների օրինակը բերելը նա համարում է շփոթել երկու տարբեր երևույթ`օտարալեզու դպրոցներ և օտար լեզվի ուսուցում:

Երեկ Կրթության և գիտության նախարար Արմեն Աշոտյանն ասել է, որ շահարկում է համարում խոսակցությունները օտարալեզու դպրոցների վտանգավորության մասին և այլևս չի պատասխանելու դրանց:

«Կարելի է պատկերացնել` միշտ տրամաբանական պատասխաններ է տվել, մեր բոլոր փաստարկները ջախջախել է, հիմա հոգնել է արդեն: Այն ժամանակ էլ ասելիք չուներ, հիմա էլ չունի: Պարզապես զգաց, որ ավելի լավ է լռել. դա իր օգտին կարող է լինել»,- նախարարի հայտարարության վերաբերյալ կարծում է Արմեն Հովհաննիսյանը:

Իսկ Արամ Ապատյանը կարծում է, որ եթե մարդն ինչ-որ մի փաստարկ անվանում է շահարկում է և չի անդրադառնում այդ փաստարկի ճիշտ կամ սխալ լինելուն, ուրեմն չունի որևէ բնական պատասխան, հերքում այդ փաստին:

«Իսկ փաստարկը հետևյալն է, որ օտարալեզու դպրոցները կարող են դուրս մղել հայոց լեզուն, և նման երևույթներ տեղի են ունենում տարբեր երկրներում (խոսքը այլ լեզուներին մասին է). ավելի հզոր, ավելի շատ օգտագործվող լեզուները մտնում են այն ասպարեզ, որտեղ այս պահին օգտագործում են ուրիշ լեզուներ: Փաստ է նաև այն, որ եթե այս պահին աշխարհում 6.000-7.000 լեզու գոյություն ունի, ապա հաշվարկների համաձայն, որոնք կատարել են բանիմաց լեզվաբանները, այս դարի վերջում կմնա մոտ 300-600 լեզու: Այսինքն` ամեն 2 շաբաթը մեկ մահանում է մեկ լեզու: Ես կասեի, որ այդ փաստի վրա աչքեր փակել, ասել, որ «դա շահարկում է», նշանակում է, որ մի հիշեցրեք ինձ սրա մասին, ես սրան պատասխան չունեմ, բայց միևնույն է` ես իմ արածը անելու եմ»,- ասաց Արամ Ապատյանը:

Եթե ԿԳ նախարարի նախաձեռնության նպատակը Հայաստանում կրթությունը զարգացնելն է, ապա Արամ Ապատյանը նրան խորհուրդ է տալիս ուսումնասիրել, թե Ֆինլանդիայում, Շվեյցարիայում ինչպես են կարողանում զարգացնել կրթությունը իրենց սեփական լեզուներով ու փայլուն մակարդակի հասնել, և նույնն անել նաև Հայաստանում` զարգացնելով նաև օտար լեզուների իմացությունը:

Այսօրվա պիկետի ժամանակ ցուցարարներին մոտեցավ ԱԺ «Ժառանգություն» խմբակցության ղեկավար Արմեն Մարտիրոսյանը: Նա զանգահարեց և պարզեց, որ օրենքների փաթեթի` ԱԺ սեպտեմբերի 14-16 նիստերի օրակարգ մտցնելու հարցը լսվելու և հետաձգվելու է:

«Չեմ կարծում, որ այդ օրենքը ամբողջությամբ հետ ուղարկեն, բայց լեզվի մասին օրենքին, կարծում եմ, կարող է ձեռք չտան: Այդպիսի ցանկություն իշխանական կուսակցություններն էլ ունեն»,- ասաց պատգամավորը:

Արմեն Մարտիրոսյանի խոսքերով` «Լեզվի մասին» օրենքում կառավարության առաջարկած փոփոխությունների հաստատվելու դեպքում օտարալեզու կրթությունը հնարավոր կլինի ներդնել հենց միջին դպրոցում, որտեղ ուսուցումը պարտադիր է, և պետք է հասնել նրան, որ նման կրթություն չներդրվի կրտսեր կամ միջին դպրոցում:

«Եթե «Լեզվի մասին» օրենքին ձեռք չեն տալիս, ապա Ռուբեն Վարդանյանը ուզում է դպրոց հիմնի կամ ուզում է Պողոս Պողոսյանը դպրոց հիմնի, արդեն ինքը չի կարող միջին դպրոցում դա ներդնել: Միայն ավագ դպրոցում կարող է ինչ-որ մի օրենքով թույլատրվել, որովհետև այն մասնագիտական է արդեն ու մանկավարժական տեսանկյունից վտանգավոր էլ չէ»,- ասաց Արմեն Մարտիրոսյանը:

Նա հավելեց, որ շատ մտահոգված չէ, որ ավագ դպրոցում օտարալեզու կրթություն կարող է ներդրվել, քանի որ բազային կրթությունը և անձի ձևավորումը տեղի են ունենում մինչ ավագ դպրոցը: Ուստի, եթե անձը ձևավորվում է հայկական մտածողությամբ մինչև 14-15 տարեկանը, ապա դրանից հետո արդեն այդ մտածողությունը փոխել հնարավոր չէ, ինչքան նա օտար լեզվով սովորի: «Մեր ամբողջ կռիվն այն է, որ եթե ինչ-որ բան անում են, միայն ավագ դպրոցով սահմանափակվեն»,- ասաց Արմեն Մարտիրոսյանը:

Պատգամավորի այս խոսքերը չբավարարեցին պիկետի մասնակիցներին: Արամ Ապատյանը նշեց, որ մտավախություն կա, որ 10-րդ դասարանում կարող են տեսնել, որ երեխաները վատ են տիրապետում տվյալ օտար լեզվին և առաջարկել օտարալեզու կրթությունը ներդնել ավելի վաղ տարիքում: Նման դեպքեր տարբեր երկրներում եղել են, օրինակ` Լիբանանում: Համաշխարհային բանկն առաջարկում է Լիբանանում անգլերենի դասաժամերն ավելացնել հենց առաջին դասարանից: Իսկ ակցիայի մասնակիցներից Աղավնի Սահակյանը նշեց, որ 9-րդ դասարանից հետո ևս մարդու մտածողությունը կատարելագործվում է, և այդ տարիքում ևս օտարալեզու դպրոցները վտանգավոր են:

ՀՅԴ խմբակցության պատգամավոր Լիլիթ Գալստյանը ևս մոտեցավ պիկետի մասնակիցներին: Արամ Ապատյանը նրան տվեց օտարալեզու դպրոցների կողմ և դեմ փաստարկները ներկայացնող պրեզենտացիա` տպագիր տեսքով, ինչպես նաև այն նամակը, որը «Մենք դեմ ենք օտարալեզու դպրոցների վերաբացմանը» նախաձեռնությունը ուղարկել էր Հանրային խորհրդին: Նամակում ներկայացվում է, թե ինչպես կարելի է Հայաստանում միջազգային բանալավրիատը կազմակերպել հայոց լեզվով: Լիլիթ Գալստյանը խոստացավ նամակը և օտարալեզու դպրոցների վերաբերյալ տպագիր պրեզենտացիան ԱԺ-ում բաժանել իր գործընկերներին:

Անկախ պատգամավոր Վիկտոր Դալլաքյանը ևս մոտեցավ ակցիայի մասնակիցներին: Պատգամավորը նրանցից իմացավ, որ այսօր է որոշվելու օրենքներում փոփոխությունների փաթեթը սեպտեմբերի 14-16-ի նստաշրջան ընդգրկելու հարցը: Արձագանքելով ակցիայի մասնակիցների այն կոչին, որ պատգամավորներին համոզի դեմ քվեարկել օրինագծին` Վիկտոր Դալլաքյանն ասաց. «Համոզվելու համար պետք է լուրջ խելք ունենաս, չէ՞: Ես փորձում եմ համոզել: Դա միայն ինձանից չի կախված»: